ฮัจญ์ พิธีกรรม 1,400 ปี แห่งศตวรรษที่ 21

 

 

          ในชั่วชีวิตหนึ่งของชาวมุสลิมการได้ไปแสวงบุญ ณ นครเมกกะ ถือเป็นความใฝ่ฝันอันสูงสุด และที่นี่กรุงเฮคทางภาคตะวันตกของซาอุดีอาระเบีย ตลอด 360 วันในหนึ่งปี ที่นี่เป็นเพียงดินแดนแห้งแล้งว่างเปล่า แต่อีก 5 วันที่เหลือนั้นเป็นวันที่จะอยู่ในความทรงจำของผู้ที่มีโอกาสได้เข้าร่วมเป็นส่วนหนึ่งของพิธีอันศักดิ์สิทธิ์
 
          พิธีฮัจญ์คือการแสดงออกถึงการอุทิศตัวขั้นสูงสุด สำหรับผู้นับถือศาสนาอิสลาม 1.2 พันล้านคน จุดมุ่งหมายและเสียงเรียกของพิธีนี้คงอยู่ยาวนานกว่าอาณาจักรและสงครามใด ๆ นับตั้งแต่ศตวรรษที่ 9 ชาวมุสลิมจากทุกมุมโลกจะออกเดินทางครั้งยิ่งใหญ่สู่เมกกะตามรอยเท้าศาสดาผู้ยิ่งใหญ่ อิบรอฮีมและ มุฮัมมัด แต่ในทะเลทรายอันโหดร้าย ผู้แสวงบุญต้องใช้เวลาเป็นปีๆ กว่าจะถึงที่หมาย และบางคนก็ไม่มีโอกาสไปถึง
 
          ภายในเวลาเพียง 5 วัน บรรดาผู้แสวงบุญจะต้องสวดและทำพิธีต่างๆ ไปตามหุบเขามินาให้เสร็จ… พวกเขาต้องชุมนุมกันในที่ราบอาราฟัต… ทำพิธีกรรมอันเป็นสัญลักษณ์ของการปฏิเสธมารร้ายที่จามารัต…และห้อมล้อมสถานที่ศักดิ์สิทธิ์ที่สุดของศาสนาอิสลาม นั่นคือกะอฺบะหฺ

 

          พิธีนี้ไม่เพียงอยู่รอดมาหลายศตวรรษ ทว่ายังเจริญเติบโตขึ้นด้วย เมกกะเคยรองรับคนหลักพัน แต่ปัจจุบันเมืองนี้ต้องให้บริการคนนับล้าน ตัวเลขเหล่านี้ทำให้เกิดความท้าทายอันใหญ่หลวงด้านการขนส่งลำเลียง ผู้จัดพิธีต้องหาวิธีแก้ปัญหาแบบทันสมัย เพื่อช่วยให้ทุกคนสามารถประกอบพิธีกรรมโบราณเหล่านี้ได้ ซึ่งเหตุผลหนึ่งเป็นผลมาจากโศกนาฏกรรมที่เกิดขึ้นเมื่อปี 2006 ที่คร่าชีวิตนักแสวงบุญทั้งชายหญิงไปกว่า 362 คน
 
          ผู้แสวงบุญแต่ละคนจะได้บัตรประจำตัวที่มีเลขหมาย และถูกป้อนเข้าไปในระบบการขนส่งลำเลียงขนาดมหึมา ตารางเวลาการกิน การนอน และการสวดของพวกเขาถูกกำหนดไว้อย่างละเอียด เพื่อป้องกันไม่ให้เมืองนี้โกลาหล เพราะมีผู้เดินทางมาถึงกว่า 2 ล้านคน
 
          ด้วยจำนวนคนที่เพิ่มมากขึ้นกษัตริย์ไฟซาลจึงมีพระราชบัญชาให้ขยายมัสยิดให้ใหญ่ขึ้น นับตั้งแต่วันนั้นซาอุดีอาระเบียได้ใช้เงินไปกับโครงการขยายมัสยิดแล้วกว่า 945,000 ล้านบาท รวมทั้งมีการตั้งกระทรวงพิธีฮัจญ์ขึ้น เพื่อหาผู้รับผิดชอบพิธีการนี้โดยตรง

          แม็ทธิว เนลสันวัย 26 ปีเพิ่งเปลี่ยนมานับถือศาสนาอิสลาม และเข้าร่วมในพิธีฮัจญ์เป็นครั้งแรก เขาทิ้งภรรยาและลูกวัยทารกไว้ที่เมืองเพิร์ธ ออสเตรเลีย และก้าวเข้าสู่ดินแดนที่ไม่คุ้นเคย เขาเริ่มต้นด้วยการครองอิฮฺรอม ภาวะบริสุทธิ์ที่ชาวมุสลิมทุกคนต้องทำก่อนจะประกอบพิธีฮัจญ์ ที่พวกเขาจะสวมเสื้อคลุมยาวสีขาว ซึ่งเป็นวิธีการลบความแตกต่างระหว่างชนชั้น วัฒนธรรม และเชื้อชาติ
 
          แม็ทธิวพบว่า พิธิฮัจญ์ช่วยป้องกันไม่ให้ใจวอกแวกได้ เวลานี้เขาและผู้แสวงบุญคนอื่นๆ กำลังเดินทางไปสู่มัสยิดใหญ่เพื่อทำพิธีกรรมแรกของฮัจญ์ พวกเขาจะท่องตัลบียะฮ์ ประกาศแด่พระเจ้าว่าพวกเขาน้อมรับคำสั่งของพระองค์
 
          ขณะที่เป้าหมายสูงสุดตลอดหลายวันข้างหน้าที่ใจกลางของเมืองนี้คือมัสยิดใหญ่ หรือมัสยิดอัล-ฮะรอม และตรงใจกลางมัสยิดซึ่งถูกคลุมไว้ด้วยผ้าไหมสีดำก็คือกะอฺบะหฺ ซึ่งชาวมุสลิมทั่วโลกหันไปหาวันละ 5 ครั้งเพื่อสวดอ้อนวอน

          คัมภีร์กุรอ่าน กล่าวว่า กะอฺบะหฺสร้างขึ้นโดยศาสดาอิบรอฮีม เป็นศูนย์รวมจิตใจทุกคำสวดอ้อนวอนของชาวมุสลิม และลานแห่งนี้นี่คือจุดที่เขารู้สึกใกล้ชิดอัลลอหฺ มากที่สุด หลังจากเดินวนรอบคนนับแสนจะพยายามสัมผัสผนังของกะอฺบะหฺ ขณะที่อีกหลายคนจะพยายามจูบหินดำซึ่งตั้งอยู่ที่มุมเพื่อเลียนแบบศาสดามุฮัมมัด
 
          ฮะรอมแปลว่า "สถานที่สักการะ" สถานที่ศักดิ์สิทธิ์นี้มีมาตั้งแต่สมัยอิบรอฮีม และทุกวันนี้คือรูปทรงสี่เหลี่ยมตรงกลาง หลังจากก่อสร้างขยายด้วยวิธีการสมัยใหม่มานานหลายสิบปี ปัจจุบันมัสยิดที่อลังการแห่งนี้คือมัสยิดใหญ่ที่สุดในโลก ผู้นมัสการกว่าหนึ่งล้านคนจะผ่านประตูเหล่านี้ในระหว่างพิธีฮัจญ์
 
          ที่ตั้งของมัสยิดใหญ่นี้ยังเป็นที่ซึ่งครั้งหนึ่งปาฏิหาริย์ได้เกิดขึ้น เมื่อฮาญัร ภรรยาของอิบรอฮีม กับอิสมาอีล ลูกวัยทารกกำลังจะตายเพราะกระหายน้ำ เธอวิ่งไปตามเนินทรายเพื่อค้นหาน้ำ จนกระทั่งพระเจ้าให้บ่อน้ำซัมซัมปรากฏ ปัจจุบันผู้แสวงบุญยังคงดื่มจากบ่อน้ำแห่งนี้ การกระเสือกกระสนหาน้ำของฮาญัร ได้ถูกจำลองเหตุการณ์เป็นพิธีที่เรียกว่าการเดินสะแอ เป็นการแสดงออกถึงการแสวงหาการหลุดพ้น

          จากนั้นผู้แสวงบุญนับล้านจะเดินทางออกจากเมืองเพื่อทำพิธีขั้นต่อไป พวกเขาจะเดินทาง 6 กิโลเมตรไปตามหุบเขาแคบๆ ในทะเลทราย เพื่อไปยังมินาเหมือนที่ศาสดามุฮัมมัดกระทำเมื่อหลายศตวรรษที่แล้ว เมืองร้างตลอด 360 วันจะเต็มไปด้วยเต็นท์นับแสนหลังถูกแบ่งสีไว้ตามสัญชาติแอฟริกา เอเชีย และยุโรป
 
          แต่สำหรับเจ้าหน้าที่ความโกลาหลที่อาจจะเกิดขึ้นในเช้าวันถัดไปคือบทพิสูจน์ พวกเขาลงทุนก่อสร้างสะพานแห่งใหม่ที่ใหญ่กว่าเดิมและไม่มีเสาอยู่ภายในมูลค่ากว่า 42,000 ล้านบาท เพื่อแทนที่สะพานอาราฟัตเดิมที่เคยคร่าชีวิตผู้คนไปมากมาย ที่นี่คือเนินเขาหินแกรนิตซึ่งว่ากันว่าศาสดามุฮัมมัดได้กล่าวคำสั่งสอนสุดท้ายเมื่อ ค.ศ. 632 และที่นี่เองที่พระเจ้ายกโทษให้อาดัมและเอวา 200 ปีหลังจากที่ทั้งสองถูกเนรเทศออกจากสวนเอเดน
 
          ติดตามชมพิธีกรรมอายุ 1,400 ปี ที่เกิดขึ้นในศตวรรษที่ 21 ได้ในสารคดี Revealed : The Hajj ออกอากาศวันอาทิตย์ที่ 16 ธ.ค. เวลา 20.00 น. ทางทรูวิชั่นส์ 47



ข้อมูลและภาพประกอบจาก