ในสภาวะที่สถานการณ์เศรษฐกิจเข้าสู่ภาวะตึงเครียด โดยเฉพาะเมื่อราคาสินค้าและอาหารสูงขึ้นตามราคาน้ำมันและวิกฤตอาหารโลก ทำให้หลายๆ คน โดยเฉพาะกลุ่มแม่บ้านเครียดตามไปด้วย
น.พ.ไกรสิทธิ์ นฤขัตพิชัย กล่าวว่า สุขภาพจิตของคนไทยมีระดับความเครียดสูงมาก โดยมีปัจจัยพื้นฐานมาจากการเปลี่ยนแปลงของสังคม เศรษฐกิจ สถาบันครอบครัว การแข่งขันสูง ทั้งในเรื่องการเรียน การงาน
ขณะเดียวกันบทบาทของสถาบันการศึกษาและศาสนาที่เปรียบเสมือนที่ยึดเหนี่ยวจิตใจของคนในสังคมเริ่มอ่อนแอลงไปอีก ในขณะที่ความขัดแย้งทางการเมือง บวกกับเศรษฐกิจเรื่องปากท้อง น้ำมันแพง ค่าครองชีพสูงอย่างรวดเร็ว รวมถึงความปลอดภัยในชีวิตและทรัพย์สิน ทำให้เกิดความกดดันในการดำเนินชีวิตสูง และการเริ่มกลับมาของยาเสพติดรอบใหม่ ทั้งหมดนี้ เห็นได้ชัดจากองค์กรบริษัทหลายแห่งติดต่อโรงพยาบาล ให้ส่งเจ้าหน้าที่และจิตแพทย์เข้าไปให้คำแนะนำปรึกษาเกี่ยวกับจิตเวช เนื่องจากพนักงานในองค์กรมีความเครียดสูง ทำให้เกิดปัญหาต่อคุณภาพงานและผลประกอบการ
"แรงกดดันต่อผู้คนในการใช้ชีวิตส่วนที่แรงที่สุด คือ เรื่องของปัญหาทางด้านการเงินในครอบครัว ที่เป็นผลลัพธ์สุดท้ายของปัญหาเศรษฐกิจ เห็นได้จากการขอขึ้นค่าแรงขั้นต่ำจากผู้ใช้แรงงาน พอมีปัญหาการเงินสิ่งที่ตามมาคือความเครียดในครอบครัว ถ้าครอบครัวไม่แข็งแรง ไม่เข้าใจกัน ผลกระทบต่อสมาชิกในครอบครัวย่อมเกิดได้ง่ายและรุนแรง คนที่มีพื้นฐานสุขภาพจิตไม่แข็งแรงจะเกิดความเครียดและเกิดการเจ็บป่วยทางจิตที่รุนแรง เช่น วิตกกังวล ซึมเศร้า นอนไม่หลับ ปัญหาเรื่องการควบคุมอารมณ์ การใช้ความรุนแรงต่อผู้อื่นและตัวเอง รวมทั้งปัญหาฆ่าตัวตายเมื่อรู้สึกว่าไม่มีทางออกกับปัญหาที่ต้องเผชิญหรือบางรายอาจหลุดจากความเป็นจริง เช่น มีอาการหูแว่ว ประสาท หลอน หวาดระแวง เกิดปัญหาการติดเหล้า ยานอนหลับหรือแม้กระทั่งยาเสพติด ซึ่งเป็นต้นเหตุนำไปสู่ปัญหายุ่งยากซับซ้อนมากกว่าที่ควรจะเป็น" น.พ.ไกรสิทธิ์กล่าว
น.พ.ไกรสิทธิ์แนะนำ 3 ขั้นตอนรับมือกับความเครียดที่รุมเร้าชีวิต
1.ตั้งหลักให้ได้ก่อน และต้องเชื่อว่าทุกปัญหามีทางออก เพื่อให้มีความหวัง ไม่หมดกำลังใจ ข้อนี้สำคัญที่สุด
2.ดำเนินชีวิตด้วยหลักเศรษฐกิจพอเพียง จะช่วยลดแรงกดดันด้านการเงิน พยายามกินใช้ตามกำลัง และก่อหนี้น้อย
3.มองว่าการเปลี่ยนแปลงทุกสิ่งในโลกนี้ไม่มีที่สิ้นสุด เป็นเรื่องธรรมชาติ ปกติ ธรรมดา รวมทั้งการเปลี่ยนแปลงด้านการเมือง สังคม วัฒนธรรม เศรษฐ กิจ แต่ละคนอยู่ในช่วงหนึ่งของเหตุการณ์ เราจะคาดหวังให้ทุกอย่างไม่เปลี่ยนแปลงไม่ได้ แต่สิ่งที่เราต้องกระทำคือต้องพยายามปรับตัวและวิธีการดำเนินชีวิตให้เข้ากับสถานการณ์แต่ละช่วงให้ได้
นอกจากนี้ ได้กล่าวถึงการฝึกฝนในชีวิตประจำวัน 3 ข้อ เริ่มจาก
1.ฝึกผ่อนคลายจิตใจในแต่ละวันซึ่งเป็นสิ่งจำเป็น ควรหาเวลาวันละ 5-20 นาที หยุดพักหยุดคิดเรื่องเครียดต่างๆ หางานอดิเรก ฟังเพลง ชมนก ชมไม้ เลี้ยงปลา กิจกรรมที่ตนเองชอบ จะได้ผ่อนคลายจากภาวะเครียดได้
"การฝึกผ่อนคลายก็เหมือนฝึกสมาธิ จะช่วยให้อารมณ์ลบไม่ขังสะสม ทำให้ถึงจุดเดือดได้ยาก แต่ถ้าหากสะสมไว้มากๆ พอมีอะไรมาสะกิดก็อาจถึงจุดเดือดและระเบิดได้ง่าย" เพราะความแข็งแรงของจิตใจและสุขภาพของแต่ละคนมีพื้นฐานไม่เท่ากัน แต่ละคนจะรับเรื่องหนักๆ ในชีวิตได้ไม่เท่ากัน เพราะฉะนั้นอย่าพยายามทำอะไรเกินกำลังตัวเอง
2.พยายามสังเกตอารมณ์ตัวเอง ฝึกยับยั้งอารมณ์โดยการนับ 1-100 เพราะการชะลออารมณ์จะทำให้เรารู้เท่าทันอารมณ์และเกิดสติ มีเวลาคิดว่า ควรทำอย่างไรที่จะออกจากตรงนั้นได้
3.ใช้เวลาหาความรู้เกี่ยวกับศาสนาหรือจิตวิทยาไปด้วย เพื่อปรับเปลี่ยนและขยายมุมมองชีวิตให้กว้าง เพราะคนที่มีมุมมองกว้างเวลาเผชิญกับปัญหาจะทำให้มองเห็นทางออกและทางเลือกได้มาก โอกาสที่จะถึงทางตันและหมดหนทางจะลดลง
นอกจากนี้ ยังกล่าวต่อว่า เด็กและเยาวชนอาจได้รับผลกระทบโดยตรงจากความเครียดของพ่อแม่ เพราะถ้าพ่อแม่มีภาวะเครียดสูง โอกาสที่จะทำหน้าที่พ่อแม่ได้ดีก็เป็นไปได้ยาก ทำให้ความเครียดลงไปสู่เด็กๆ หรือโอกาสที่ครอบครัวจะอยู่ใกล้ชิดกันนั้นมีน้อย เพราะเศรษฐกิจไม่ดี ค่าครองชีพสูงแต่รายได้ต่ำ ทำให้พ่อแม่เครียดและวุ่นอยู่กับงานจนไม่มีเวลาดูแลลูก ขณะที่ปัจจุบันสิ่งยั่วยุในสังคมมีมาก ทำให้เด็กมีความเสี่ยงสูงที่จะไปยุ่งกับสิ่งไม่ดี เช่น ติดเกม ชอบเที่ยวเตร่ ติดยาเสพติด หรือบางรายเกิดอาการว้าเหว่ ซึมเศร้า รวมถึงปัญหาการฆ่าตัวตาย ทางที่ดีแต่ละคนต้องดูแลตัวเองให้ดี และดูแลคนรอบข้าง ครอบครัว ให้ตระหนักถึงการฝึกสติเพื่อช่วยควบคุมอารมณ์ โอกาสที่จะเกิดปัญหาจากความหุนหันพลันแล่นกับคนในครอบครัวก็จะน้อยลง
ขอบคุณที่มาจาก
หนังสือพิมพ์ข่าวสด ฉบับวันที่ 29 พฤษภาคม 2551, โดย นายแพทย์ ไกรสิทธิ์ นฤขัติพิชัย
(ภาพประกอบทางอินเทอร์เน็ต)
