ไขปริศนา ของเหลวลึกลับ 2,000 ปี ในหม้อสัมฤทธิ์หัวกระเทียมโบราณ ถูกขุดพบจากสุสานเก่าแก่ ใช้วิทยาศาสตร์สมัยใหม่วิเคราะห์จนรู้ ภูมิปัญญาคนโบราณ
เมื่อวันที่ 28 สิงหาคม 2569 สำนักข่าวซินหัว เผยแพร่ภาพ หม้อสัมฤทธิ์หัวกระเทียมโบราณ ซึ่งขุดพบจากหลุมศพแห่งหนึ่งในแหล่งสุสานซ่านเจียปู่ เมืองกู้หยวน เขตปกครองตนเองหนิงเซี่ยหุย ทางตะวันตกเฉียงเหนือของจีน พร้อมเรื่องราวการไขปริศนาของเหลวที่ถูกบรรจุไว้ในหม้อโบราณ อายุกว่า 2,000 ปี ว่าคืออะไร
รายงานระบุว่า คณะนักโบราณคดีและนักวิทยาศาสตร์จีนใช้เทคโนโลยีล้ำสมัยจนยืนยันได้ว่าของเหลวที่บรรจุไว้ใน "หม้อสัมฤทธิ์หัวกระเทียม" อายุกว่า 2,000 ปี คือ "สุรา" ที่ผลิตจากข้าวฟ่างและข้าวบาร์เลย์ในยุคจ้านกั๋ว หรือยุครณรัฐ (475-221 ปีก่อนคริสต์ศักราช)
โดยหม้อสัมฤทธิ์หัวกระเทียม เป็นโบราณวัตถุที่เป็นเอกลักษณ์ของวัฒนธรรมรัฐฉิน และเชื่อกันว่ามักถูกใช้บรรจุสุรา หม้อใบนี้ถูกพบในสภาพดีและยังคงมีของเหลวอยู่ภายใน แม้ไม่มีฝาปิด แต่ภายในปิดผนึกด้วยผืนผ้า ส่วนภายนอกเคลือบด้วยชั้นโคลนอินทรีย์ ซึ่งเป็นการปิดผนึกสองชั้นแบบโบราณที่ช่วยเก็บรักษาของเหลวปริมาณมากไว้ได้นานกว่า 2,000 ปี
ภาพจาก XINHUA
นักโบราณคดีจึงใช้มีดผ่าตัดและแหนบที่ผ่านการฆ่าเชื้อ ค่อย ๆ แกะชั้นผนึกออกอย่างระมัดระวัง ก่อนเก็บรวบรวมของเหลวใสสีเขียวอมฟ้าอ่อนที่ไม่มีกลิ่นราว 3,740 มิลลิลิตร พร้อมตะกอนปริมาณเล็กน้อย เพื่อนำไปตรวจสอบว่าใช่ "สุราจากรัฐฉิน" เมื่อราว 2,000 ปีก่อน ตามที่นักโบราณคดีสันนิษฐานหรือไม่
![ของเหลว 2,000 ปี ในหม้อสัมฤทธิ์หัวกระเทียมโบราณ]( "ของเหลว 2,000 ปี ในหม้อสัมฤทธิ์หัวกระเทียมโบราณ")
ภาพจาก XINHUA
โดยคณะวิจัยที่นำโดย เวินรุ่ย ศาสตราจารย์จากคณะมรดกวัฒนธรรม มหาวิทยาลัยซีเป่ย ใช้เทคนิคการตรวจสอบความแม่นยำสูงหลายวิธี อาทิ การวิเคราะห์ด้วยเทคนิคอินฟราเรดสเปกโตรสโคปี (Infrared spectroscopy) เครื่องลิควิดโครมาโทกราฟี-แมสสเปคโตรมิเตอร์ (LC-MS) สำหรับวิเคราะห์สารสมรรถนะสูง และการวิเคราะห์ไมโครฟอสซิล
![ของเหลว 2,000 ปี ในหม้อสัมฤทธิ์หัวกระเทียมโบราณ]( "ของเหลว 2,000 ปี ในหม้อสัมฤทธิ์หัวกระเทียมโบราณ")
ภาพจาก XINHUA
ผลการวิเคราะห์พบสารประกอบโมเลกุลขนาดเล็กมากกว่า 2,000 ชนิดในของเหลวโบราณ โดยเป็นสารประกอบจำนวน 24 ประเภท ซึ่งรวมถึงกรดอินทรีย์ กรดอะมิโน และคาร์โบไฮเดรต และพบกรดอินทรีย์ที่มีการกระจายตัวแบบเดียวกับเหล้าข้าวเหลืองที่ผ่านกระบวนการบ่มเร่ง จึงยืนยันว่าของเหลวดังกล่าวคือสุราที่เกิดจากการหมักธัญพืช
อีกทั้งตรวจพบเม็ดแป้งจากข้าวสาลีและข้าวบาร์เลย์จำนวนมากในตัวอย่างที่ขุดพบ รวมถึงยีสต์ปริมาณมากและซากหินพืช (Phytoliths) จากพืชกลุ่มข้าวสาลี ซึ่งบ่งชี้ว่าวัตถุดิบที่ใช้หมักสุราโบราณชนิดนี้คือข้าวสาลีและข้าวบาร์เลย์
![ของเหลว 2,000 ปี ในหม้อสัมฤทธิ์หัวกระเทียมโบราณ]( "ของเหลว 2,000 ปี ในหม้อสัมฤทธิ์หัวกระเทียมโบราณ")
ภาพจาก XINHUA
การค้นพบครั้งนี้เป็นหลักฐานบ่งชี้ความก้าวหน้าของเทคนิคการหมักและผลิตสุราจากธัญพืชในจีนยุคโบราณ โดยช่วยยืนยันถึงอารยธรรมการผลิตสุราจากธัญพืชที่มีประวัติศาสตร์ยาวนานของจีน ทั้งยังให้เบาะแสที่มีคุณค่าต่อการศึกษาด้านการเกษตร วัฒนธรรมอาหาร และงานฝีมือในยุคก่อนราชวงศ์ฉิน ซึ่งหมายถึงช่วงเวลาก่อนการสถาปนาราชวงศ์ฉิน (221-207 ปีก่อนคริสตศักราช)
