แผ่นดินไหวเนปาลครั้งรุนแรง สื่อนอกวิเคราะห์เกิดจากการสะสมพลังงานของจุดล็อกแผ่นเปลือกโลก ระบุ ไม่สามารถเลี่ยงได้ ต้องเจอเหตุนี้ทุก 75-80 ปีแน่นอน
เมื่อวันที่ 27 เมษายน 2558 รายการเรื่องเล่าเช้านี้ ช่อง 3 รายงานว่า สำนักข่าวเอพี ได้สัมภาษณ์ผู้เชี่ยวชาญของสำนักงานสำรวจทางธรณีวิทยาของสหรัฐฯ (USGS) ถึงสาเหตุของการเกิดแผ่นดินไหว 7.9 แมกนิจูด ในประเทศเนปาล ว่า เกิดจากการสะสมพลังงานของจุดล็อก หรือจุดปิดตาย ซึ่งอยู่ตรงบริเวณประเทศเนปาลพอดี โดยจุดดังกล่าวเป็นการเคลื่อนที่ของเปลือกโลกที่ซ้อนกัน 2 แผ่น คือแผ่นอินเดียกับแผ่นยูเรเซีย ซึ่งเป็นจุดเดียวกันกับที่เคยเกิดแผ่นดินไหวเมื่อปี ค.ศ. 1934 หรือเมื่อ 81 ปีก่อน โดยครั้งนั้นมีผู้เสียชีวิตมากกว่าหมื่นคน
ด้านนิวยอร์กไทมส์รายงานอ้างถึงข้อมูลจากศูนย์ศึกษาความรุนแรงธรณีวิทยาขององค์กร Ngo Hazard ระบุว่า เนปาลเป็นประเทศที่ต้องเจอภัยพิบัติมากกว่าประเทศอื่น ๆ และต้องมีเหตุแผ่นดินไหวเกิดขึ้นอย่างรุนแรงทุก ๆ วงรอบประมาณ 75-80 ปี อย่างหลีกเลี่ยงไม่ได้
ทั้งนี้เมื่อหลายสิบล้านปีก่อน พื้นที่ที่เกิดแผ่นดินไหวครั้งล่าสุดนี้เป็นจุดเคยแยกตัวออกจากกันเป็นแผ่นโลกเอเชียและยูเรเซีย ก่อนที่แผ่นอินเดียจะเคลื่อนขึ้นมาทางเหนือ แล้วมุดตัวชนกับแผ่นยูเรเซียอย่างช้า ๆ จนทำให้เกิดเป็นเทือกเขาหิมาลัยขึ้นมา ขณะเดียวกันการชนที่ว่านี้ยังทำให้เทือกเขาหิมาลัยสูงขึ้นประมาณปีละ 1 นิ้วครึ่งถึง 2 นิ้ว เพราะแผ่นอินเดียยังคงค่อย ๆ มุดเข้าใต้แผ่นยูเรเซียอยู่อย่างต่อเนื่อง และการเคลื่อนมาชนเช่นนี้ทำให้เกิดการสะสมพลังงานที่เรียกว่าจุดล็อก จนกระทั่งเกิดแผ่นดินไหวครั้งใหญ่
ในส่วนของวอลล์สตรีทเจอนัล รายงานเช่นกันว่า พื้นที่ทางตอนใต้ของเนปาลที่มีชื่อเรียกว่าเขตรอยต่ออินดัสยาลุง ตอนนี้กลายเป็นแผ่นเปลือกโลกอินเดีย หลังชนกับแผ่นเปลือกโลกยูเรเซียเมื่อประมาณ 40-50 ล้านปีก่อน โดยพื้นที่จุดนี้เคยเกิดแผ่นดินไหว 8.0 แมกนิจูด เมื่อปี ค.ศ. 1934 หรือเมื่อ 81 ปีก่อน จากการที่แผ่นเปลือกโลกอินเดียมุดเข้าไปในแผ่นเปลือกโลกยูเรเซียจนเกิดการสะสมพลังงานเป็นจุดล็อก เนื่องจากความไม่เรียบของแผ่นเปลือกโลก ทำให้แผ่นยูเรเซียซึ่งอยู่ด้านบนเคลื่อนไป-มาไม่สะดวก จนเกิดการสะสมแรงดัน เมื่อสะสมมากเข้า จึงปล่อยออกมาเป็นคลื่นพลังงานขนาดใหญ่ ทำให้เกิดแผ่นดินไหว ซึ่งประเทศเนปาลตั้งอยู่ตรงจุดล็อกพอดี จึงได้รับผลกระทบอย่างหนัก
นอกจากนี้ความลึกก็มีส่วนสำคัญต่อความรุนแรงของแผ่นดินไหว โดยแผ่นดินไหวเนปาลครั้งล่าสุดนี้มีความลึกเพียงแค่ 15 กิโลเมตรเท่านั้น
ขณะที่ข้อมูลสถาบันธรณีวิทยาและการสำรวจแผ่นโลกของเนเธอร์แลนด์ ระบุว่า แผ่นดินบนที่ราบเชิงเขากาฐมาณฑุ คือจุดที่เกิดเหตุครั้งนี้ ลึกลงไป 300 เมตรมีลักษณะเป็นดินเหนียว ซึ่งเป็นส่วนที่หลงเหลือมาจากทะเลสาบในอดีต ก็ยิ่งทำให้เกิดแรงสั่นสะเทือนได้มากยิ่งขึ้น ดังนั้นจุดนี้เป็นพื้นที่เสี่ยงที่เกิดแผ่นดินไหวรุนแรงได้
อย่างไรก็ตาม ข่าวดังกล่าวสร้างความตื่นตระหนกในคนไทยอยู่บ้างพอสมควร ทาง ดร.ไพโรจน์ ฉัตรอนันทเวช จากศูนย์ภัยพิบัติ สถาบันนิด้า จึงออกมาให้ข้อมูลว่า ลักษณะทางภูมิศาสตร์ของไทยนั้นต่างจากเนปาลมาก เพราะเนปาลตั้งอยู่บนเชิงเขาหิมาลัย ซึ่งเป็นจุดที่แผ่นเปลือกโลกชนกัน และจุดนี้ต้องผ่อนพลังงานออกมาเป็นระยะ ๆ เหมือนกับแผ่นดินไหวที่อินโดนีเซีย ตรงกันข้ามกับประเทศไทยที่เป็นที่ลุ่ม อยู่รอบแม่น้ำ พื้นดินทับถมด้วยตะกอนแม่น้ำ
ส่วนที่กังวลว่าการเกิดแผ่นดินไหวกาญจนบุรีจะทำให้ตึกสูงในกรุงเทพฯ สั่นไหวหรือล้มลงมาได้หรือไม่นั้น ดร.ไพโรจน์ ระบุว่าต้องให้นักวิจัยและนักวิศวกรทำการศึกษาวิจัยอย่างละเอียดต่อไป แต่ตนเคยแสดงความเห็นเรื่องนี้ไปเมื่อนานมาแล้วว่า ไม่น่าจะทำให้เกิดความรุนแรงได้ขนาดเหตุแผ่นดินไหวที่เม็กซิโก เพราะดินเหนียวในกรุงเทพฯ ต่างจากดินในเมืองนั้นมาก เพราะดินที่เมืองนั้นในเม็กซิโกมีต้นตอมาจากขี้เถ้าภูเขาไฟที่มอด อมน้ำ ขาดการระบายน้ำ เป็นพื้นที่แอ่งทะเลสาบ แต่เพื่อความไม่ประมาทก็ต้องวิจัยกันต่อไป
ส่วนในไทยนั้นจุดที่น่าจับตามองคือที่เชียงราย กาญจนบุรี จุดที่ใกล้ ๆ กับพม่า แต่โดยรวมแล้วถ้าจะเกิดแผ่นดินไหวก็ยังเล็กกว่าที่เนปาล ส่วนภาคตะวันออกเฉียงเหนือ ภาคตะวันออก ภาคกลาง กรุงเทพฯ ก็อยู่ไกลจากแผ่นเปลือกโลก จะมีก็แค่รอยแตกเล็ก ๆ จึงไม่ควรหวาดระแวง ส่วนแถวเชียงราย เชียงใหม่ ก็ให้เตรียมพร้อมไว้เสมอ
