LNG : เชื้อเพลิงเสริมเสถียรภาพพลังงานไทย

         LNG คืออะไร ? ก๊าซธรรมชาติในรูปของเหลวที่มีบทบาทสำคัญต่อเสถียรภาพทางพลังงานของไทย ชวนทำความเข้าใจพลังงานใกล้ตัวที่ส่งผลต่อชีวิตประจำวันของเราทุกคน

         ในยุคที่ราคาพลังงานโลกผันผวนจากสงคราม ความขัดแย้งระหว่างประเทศ และสภาพอากาศแปรปรวน รู้หรือไม่ว่า “LNG” มีบทบาทสำคัญที่เข้ามาช่วยเสริมเสถียรภาพในภาคการผลิตไฟฟ้าและการใช้ชีวิตประจำวันของคนไทยอย่างมาก ชวนมาทำความรู้จัก LNG คืออะไร ? ทำไมประเทศไทยต้องนำเข้า ?

         LNG ย่อมาจาก Liquefied Natural Gas หรือก๊าซธรรมชาติเหลว หลักการของมันไม่ได้ซับซ้อนอย่างที่คิด ก๊าซธรรมชาติที่ขุดขึ้นมาจากใต้ดินปกติแล้วจะอยู่ในสถานะก๊าซ ซึ่งยากต่อการเก็บรักษา บรรจุและขนส่งในปริมาณมาก ๆ วิธีแก้คือทำให้มันเย็นลงจนถึง -162 องศาเซลเซียส ก๊าซจะควบแน่นเป็นของเหลว มีปริมาตร สามารถบรรทุกลงเรือขนาดใหญ่และส่งไปได้ทั่วโลก เมื่อ LNG เดินทางมาถึงปลายทางก็จะถูกเก็บรักษาไว้ในถังที่มีคุณลักษณะพิเศษที่สถานีรับ LNG จากนั้นจึงแปลงกลับเป็นก๊าซอีกครั้ง แล้วส่งต่อเข้าระบบท่อส่งก๊าซฯ เพื่อไปยังโรงไฟฟ้า โรงงานอุตสาหกรรม และผู้ใช้ปลายทางต่อไป

         ประเทศไทยเริ่มใช้ก๊าซธรรมชาติจากอ่าวไทยตั้งแต่ปี พ.ศ. 2524 และนับจากนั้นก๊าซธรรมชาติเป็นเชื้อเพลิงหลักในการผลิตไฟฟ้าของไทยมาตลอด ต่อมาเมื่อปริมาณความต้องการเพิ่มมากขึ้น เราจึงนำเข้าก๊าซธรรมชาติจากประเทศเมียนมา ผ่านทางท่อส่งก๊าซฯ ตั้งแต่ปี พ.ศ. 2541 และในปี พ.ศ. 2554 เราเริ่มนำเข้าก๊าซธรรมชาติเหลว (LNG) จากต่างประเทศ เพื่อเสริมความมั่นคงด้านพลังงาน หลังการผลิตก๊าซในประเทศและก๊าซจากเมียนมามีแนวโน้มลดลง รวมถึงปริมาณความต้องการใช้ก๊าซในประเทศที่สูงมากขึ้นตามเศรษฐกิจและสังคมที่เติบโตขึ้น โดยแหล่ง LNG ที่ไทยนำเข้ามีทั้งจากกาตาร์ในตะวันออกกลาง ออสเตรเลีย สหรัฐอเมริกา และประเทศในทวีปแอฟริกา การกระจายแหล่งนำเข้าเช่นนี้ไม่ใช่เรื่องบังเอิญ แต่เป็นกลยุทธ์สำคัญเพื่อลดความเสี่ยงจากการพึ่งพาแหล่งใดแหล่งหนึ่งมากเกินไปนั่นเอง

         สำหรับการซื้อ-ขาย LNG มี 2 รูปแบบหลักที่แตกต่างกันโดยสิ้นเชิง ได้แก่

• รูปแบบแรก Term Contract หรือ สัญญาระยะยาว ซึ่งผู้ซื้อและผู้ขายตกลงกันล่วงหน้าทั้งปริมาณและสูตรราคาที่ชัดเจน โดยมักอ้างอิงกับดัชนีน้ำมันหรือก๊าซตามที่ระบุในสัญญา ข้อดีคือ มั่นคง คาดการณ์ได้ และมีก๊าซใช้แน่นอนตลอดอายุสัญญา
   
• รูปแบบที่สอง Spot LNG หรือ การซื้อรายเที่ยวเรือ ราคาจะอ้างอิงกับตลาด ณ ขณะนั้น ข้อดีคือ ยืดหยุ่น และถ้าโชคดีซื้อได้ในช่วงราคาถูกก็ประหยัดได้มาก แต่ในทางกลับกัน หากเกิดวิกฤตพลังงานขึ้นมา ราคา Spot อาจพุ่งสูงลิ่ว หรือในกรณีที่หนักกว่านั้นอาจหาซื้อไม่ได้เลย เพราะตลาดตึงตัวมาก

         นั่นคือเหตุผลว่าทำไมการซื้อ LNG ในตลาดโลกส่วนใหญ่จึงยังเป็น Term Contract เป็นหลัก ทั้งผู้ซื้อต้องการความแน่นอนในพลังงาน และผู้ขายก็ต้องการหลักประกันว่าจะมีรายได้คุ้มกับการลงทุนสร้างโรงแปลงสภาพ LNG ซึ่งใช้เงินมหาศาล

         การบริหารจัดการพลังงานของประเทศไม่ใช่เรื่องที่ตัดสินใจเฉพาะหน้า แต่เป็นการวางแผนระยะยาวเพื่อสร้างความมั่นคงให้กับเศรษฐกิจ คุณภาพชีวิต และอนาคตของทุกคน