ย้อนอดีตเมื่อครั้ง สมเด็จย่า เสด็จสวรรคต

          สมเด็จย่า ประวัติสมเด็จย่า พระประวัติสมเด็จย่า เมื่อครั้ง สมเด็จย่า เสด็จสวรรคต คัดมาจากหนังสือ พระมามลายโศกหล้า เหลือสุข ในบทที่ 24 เขียนโดย ศุภรัตน์ เลิศพาณิชย์กุล ที่ปรึกษา สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯสยามบรมราชกุมารี ติดตามอ่านเรื่อง ย้อนอดีตเมื่อครั้ง สมเด็จย่า เสด็จสวรรคต ได้ที่นี่ค่ะ

          ภาพที่ระลึก ที่ประชาชนมาถวายสักการะพระบรมศพสมเด็จย่า ณ พระที่นั่งดุสิตฯ จะได้รับแจกคนละ 1 ใบ จากเจ้าหน้าที่สำนักพระราชวัง

 

          พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวเสด็จพระราชดำเนินไปทรงเยี่ยมสมเด็จพระบรมราชชนนีทุกวันประทับข้างพระแท่น ทรงกุมพระหัตถ์ รับสั่งเล่าเรื่องต่างๆ ที่สมเด็จพระบรมราชชนนีทรงสนพระราชหฤทัยถวายเรื่อยๆ

เมื่อครั้งสมเด็จย่าเสด็จสวรรคต 

          สมเด็จพระบรมราชชนนีทรงพระประชวรอีกครั้งเมื่อวันที่ 31 พฤษภาคม พ.ศ. 2538 ทรงมี พระอาการทางพระหทัยกำเริบ และทรงเหนื่อยอ่อน คณะแพทย์ถวายการรักษาเบื้องต้นที่วังสระปทุม จนถึงคืนวันที่ 2 มิถุนายน จึงได้เชิญเสด็จพระราชดำเนินเข้าประทับรักษาพระองค์ ณ โรงพยาบาลศิริราช ขณะนั้นพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวยังทรงพักรักษาพระองค์จากพระโรคพระหทัย ณ พระตำหนักจิตรลดารโหฐาน 

          ในเวลาต่อมาพระบามสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวได้รับสั่งเล่าเหตุการณ์ในเวลานั้นว่า 

          หมอเขาบอกมาและโทร.มาบอกสมเด็จพระบรมราชชนนีพระอาการไม่ดีก็เลยไปเฝ้าฯ ไปเฝ้าแล้วเห็นว่าอาการดีขึ้นบ้าง ท่านลืมพระเนตรท่านเห็น เออกลับบ้านไปซะทีมาอยู่นานแล้ว ก็กลับบ้านวันรุ่งขึ้น หมอบอกไม่ดีต้องเข้าโรงพยาบาล ก็ให้ท่านไปโรงพยาบาล แล้วไปเฝ้าที่โรงพยาบาลเกือบทุกวัน พระอาการไม่ค่อยดีนัก 

          ภายหลังจากที่เสด็จเข้ารับการรักษาในโรงพยาบาล เมื่อวันที่ 6 มิถุนายน คณะแพทย์พบว่าเกิดการติดเชื้อในกระแสพระโลหิต จึงได้ถวายพระโอสถปฏิชีวนะเพิ่ม ต่อมา มีพระอาการแทรกซ้อน มีการอักเสบที่พระอันตะพระอันตคุณ (ลำไส้ใหญ่ ลำไส้เล็ก) และที่พระปับผาสะ (ปอด) ข้างขวา คณะแพทย์ได้พยายามถวายการรักษาสุดความสามารถ พระอาการทั่วไปดีขึ้นบ้าง 

          ระหว่างนี้ พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวเสด็จพระราชดำเนินไปทรงเยี่ยมสมเด็จพระบรมราช ชนนีทุกวันประทับข้างพระแท่น ทรงกุมพระหัตถ์ รับสั่งเล่าเรื่องต่างๆ ที่สมเด็จพระบรมราชชนนีทรงสนพระราชหฤทัยถวายเรื่อยๆ เวลานั้นคณะแพทย์ถวายยานอนหลับที่ทำให้กล้ามเนื้อผ่อนคลายทำให้เหมือนบรรทม หลับ แต่ก็ยังรู้พระองค์บ้างสังเกตได้จากการเต้นของพระหทัย 

          ส่วนสมเด็จพระเจ้าพี่นางเธอเจ้าฟ้ากัลยาณิวัฒนา กรมหลวงนราธิวาสราชนครินทร์ประทับอยู่ที่โรงพยาบาลตลอดเพื่อทรงช่วยดูแล สมเด็จพระบรมราชชนนี ท่านผู้หญิงทัศนาวลัย ก็มา เฝ้าฯ สมเด็จยายด้วยทุกวัน ช่วยพยาบาลอย่างคล่องแคล่ว จนคณะแพทย์พยาบาลรู้สึกเหมือนกับว่าท่านผู้หญิงเป็นหนึ่งในคณะ "เวลาหลังๆ ต้องมีการอุ้ม เช็ดองค์ ท่านผู้หญิงจะช่วย และรู้จังหวะหมดทุกอย่าง ถอดหมอนตรงโน้น ทำนั่นตรงนี้ เวลาบรรทม ท่านทำได้คล่องแคล่ว" เวลานั้นคณะแพทย์ต้องระมัดระวังเรื่องการติดเชื้อโรคเป็นอย่างยิ่ง ผู้ที่จะเข้าเฝ้าฯ ในห้องที่ประทับส่วนใหญ่คือผู้ที่ถวายการรักษาและพระประยูรญาติที่ใกล้ชิด ที่สุดเท่านั้น 

          ในขณะที่สมเด็จพระบรมราชชนนีทรงพระประชวรครั้งนี้ ประชาชนทั้งหลายต่างจดจ่อคอยติดตามข่าวพระอาการจากแถลงการณ์ของสำนัก พระราชวังที่ประกาศในหนังสือพิมพ์และทางโทรทัศน์ ประชาชนจำนวนมากทั้งในกรุงเทพฯ และต่างจังหวัดได้ชักชวนกันปฏิบัติธรรม ตักบาตรทำบุญบำเพ็ญประโยชน์เพื่อถวายเป็นพระราชกุศลด้วยความจงรักภักดี 

          ในระยะต้นที่ทรงประชวร พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวทรงตระหนักถึงความวิกฤตของพระอาการแต่ทรงหวัง ว่าสมเด็จพระบรมราชชนนีจะทรงหายพระประชวรได้ในที่สุด รับสั่งกับคณะแพทย์ว่า แม้ว่าสมเด็จพระบรมราชชนนีอาจจะไม่สามารถทรงพระดำเนินได้ ต้องประทับเก้าอี้เข็นก็ไม่เป็นไร ขอเพียงแต่ช่วยให้ทรงใช้พระหัตถ์ทรงงานต่างๆ ได้เช่นเดิม เพราะโปรดการทรงงานด้วยพระองค์เองเสมอ 

          แต่นับแต่วันที่ 14 กรกฎาคม พ.ศ. 2538 เป็นต้นมา พระอาการไม่ดีขึ้น คณะแพทย์ต้องถวายการรักษาด้วยการฟอกพระโลหิตด้วยเครื่องไตเทียมเป็นครั้ง คราวตามความจำเป็น 

          ต่อมาแถลงการณ์สำนักพระราชวังฉบับที่ 18 ประกาศว่า เมื่อวันที่ 17 กรกฎาคม พ.ศ. 2538 สมเด็จพระบรมราชชนนีทรงมีพระอาการทรุดลง เนื่องด้วยมีพระอาการแทรกซ้อนทางพระยกนะ (ตับ) และพระวักกะ (ไต )ไม่ทำงาน พระหทัยทำงานไม่ปกติ ความดันพระโลหิตต่ำทำให้เกิดภาวะเป็นกรดในพระโลหิต คณะแพทย์ได้ถวายการรักษาความผิดปกติของระบบต่างๆ รวมทั้งการฟอกพระโลหิตด้วยเครื่องไตเทียมและกรองสารพิษซึ่งเกิดจากภาวะผิด ปกติของพระยกนะ แต่พระอาการตั้งแต่เช้าจนเที่ยงของวันที่ 18 กรกฎาคมคงอยู่ในภาวะวิกฤต 

          เวลาประมาณ 18 นาฬิกา พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวเสด็จพระราชดำเนินมาเฝ้าฯ สมเด็จพระบรมราชชนนี ณ ห้องประทับ ตึก 84 ปีประทับข้างพระแท่นสมเด็จพระบรมราชชนนีพร้อมด้วยสมเด็จพระเจ้าพี่นางเธอ เจ้าฟ้ากัลยาณิวัฒนา กรมหลวงนราธิวาสราชนครินทร์ และพระนัดดา ท่านผู้หญิงทัศนาวลัย ศรสงคราม ต่อมาสมเด็จพระนางเจ้า พระบรมราชินีนาถ และสมเด็จพระบรมโอรสาธิราชฯ สยามมกุฎราชกุมาร เสด็จพระราชดำเนินมาเฝ้าฯ ด้วย 

          เวลา 21 นาฬิกา 17 นาที สมเด็จพระศรีนครินทราบรมราชชนนีเสด็จสวรรคต พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวทรงกราบที่พระหัตถ์ พระประยูรญาติทรงกราบ และผู้ที่เข้าเฝ้าฯ ทุกคนในที่นั้นจึงหมอบกราบพร้อมกัน 

          แพทย์หญิงสำอางค์ คุรุคัตนพันธ์ วิสัญญีแพทย์ที่เฝ้า อยู่ในที่ประทับวันนั้นฟื้นความทรงจำว่าท่านประทับอย่างสงบอยู่พักหนึ่งก็ รับสั่งเรื่องงาน รับสั่งให้ทางศิริราชนำพระศพไปส่ง ให้เป็นเรื่องของทางศิริราชจะจัดการอย่างไรก็แล้วแต่ วันนี้ให้เอาพระศพไว้ที่นี่ก่อนแล้วให้ไปส่งพรุ่งนี้ แล้วรับสั่งขอบใจทุกคน ทุกพระองค์ไม่ฟูมฟายเลย แต่พระเนตรที่ก่ำแดงทุกพระองค์ เสด็จออกมาก็รับสั่งทำนองว่า หมอโรงพยาบาลทำดีที่สุดแล้ว และก็ขอบใจทุกคน 

          สำนักพระราชวังได้ประกาศแถลงการณ์สมเด็จพระศรีนครินทราบรมราชชนนีสวรรคต เมื่อเวลา 23 นาฬิกา 30 นาที แต่ประชาชนส่วนใหญ่กว่าจะได้รู้ข่าวสวรรคตก็ต่อเมื่อรุ่งเช้าวันที่ 19 กรกฎาคม เมื่ออ่านหนังสือพิมพ์หรือฟังวิทยุดูโทรทัศน์ หนังสือพิมพ์พาดหัวข่าวตัวดำใหญ่ สมเด็จย่าสวรรคต ผู้ประกาศข่าวและพิธีกรในรายการโทรทัศน์สวมชุดดำไว้ทุกถวายตั้งแต่เช้า ตามท้องถนนทุกจังหวัดทั่วประเทศ ผู้คนที่ไปทำงานไปทำธุระแต่งชุดดำหรือสีขาวเป็นส่วนมาก แต่ละคนมีสีหน้าโศกสลดหม่นหมอง 

          ที่กรุงเทพฯ ประชาชนส่วนหนึ่งเดินทางไปที่ตึก 84 ปีโรงพยาบาลศิริราชเพื่อถวายสักการะพระบรมศพ อีกเป็นจำนวนมากได้หลั่งไหลไปยังศาลาสหทัยสมาคมในพระบรมมหาราชวังเพื่อร่วม ถวายน้ำสรงพระบรมศพหน้าพระฉายาลักษณ์ ยืนเข้าแถวยาวเหยียดล้นออกนอกกำแพงพระบรมมหาราชวังท่ามกลางแดดแผดเผาไม่ย่น ระย่อ ทั้งหนุ่มสาวเด็กคนชราคลาคละกัน ต่างถ้อยทีถ้อยอาศัยมีน้ำใจที่ยังแข็งแรง หนุ่มสาวก็เอ่ยปากให้ผู้สูงอายุไปนั่งหลบใต้เงาไม้ก่อน ตนจะยืนรอให้ เมื่อแถวเคลื่อนถึงหน้าศาลาจึงค่อยมาแทรกไม่ต้องทนร้อนทนทุกข์อยู่กลางแดด 

          ตอนบ่าย เวลาประมาณ 15 นาฬิกา อัญเชิญพระบรมศพจากโรงพยาบาลศิริราชไปยังพระที่นั่งดุสิตมหาปราสาทในพระบรมหาราชวัง สมเด็จพระบรมโอรสาธิราชฯ สยามมกุฎราชกุมารเสด็จพระราชดำเนินเป็นประธาน ขบวนอัญเชิญพระบรมศพเคลื่อนไปตามถนนพรานนก ขึ้นสะพานอรุณอัมรินทร์ สะพานสมเด็จพระปิ่นเกล้าฯ เข้าถนนราชดำเนินสู่พระบรมมหาราชวัง ตลอดเส้นทางสองฟากถนน ประชาชนจำนวนมากยืนเรียงรายท่ามกลางอากาศร้อนอบอ้าวและแดดแรงกล้าเฝ้าฯ ถวายบังคมพระบรมศพ บางคนร่ำไห้ปิ่มปานจะขาดใจ บ้างก็ซับหยาดน้ำตาที่ไหลรินร่องแก้ม  

          เมื่อประมาณ 16 นาฬิกา 30 นาที ก่อนที่จะมีพระราชพิธีสรงน้ำพระบรมศพ ณ พระที่นั่งพิมานรัตยาอากาศก็เปลี่ยนไป มีเมฆครึ้มและฝนตกอย่างหนัก "สายฝนที่หลั่งไหลทำให้บรรยากาศซึมเศร้าเป็นที่อัศจรรย์แก่พสกนิกรทั่วกัน" 

          พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวมีพระบรมราชโองการโปรดเกล้าฯ ให้สำนักพระราชวังจัดการพระบรมศพถวายพระเกียรติยศสูงสุดตามราชประพณี หลังจากพระราชพิธีสรงน้ำพระบรมศพแล้วเข้าพนักงานเชิญพระบรมศพลงสู่หีบที่ สร้างเป็นกรณีพิเศษ ตำรวจหลวงเชิญไปประดิษฐานหลังพระเบญจาทองคำสลักลายดุนประดับรัตนชาติสีขาว บนฐานปิดทองทราย ทรงพระบรมโกศที่มีเครื่องประดับครบทุกอย่างซึ่งประดิษฐานภาย ใต้สัปตปฎลเศวตฉัตร แวดล้อมด้วยเครื่องพรอภิรุมหักทองขวาง ประกอบด้วยฉัตรชุมสาย 3 ชั้น ฉัตร 5 ชั้น ฉัตร 7 บังแทรก และบังพระสูรย์ ณ มุขตะวันตกพระที่นั่งดุสิตมหาปราสาท เต็มตามพระเกียรติยศสมเด็จพระบรมราชชนนี 

          คัดมาจากหนังสือ "พระมามลายโศกหล้า เหลือสุข" ในบทที่ 24 เขียนโดย ศุภรัตน์ เลิศพาณิชย์กุล ที่ปรึกษาสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯสยามบรมราชกุมารี



ข้อมูลจาก