ก่อนเข้าคูหาเลือกตั้งในวันที่ 8 กุมภาพันธ์ 2569 อย่าลืมทำความเข้าใจข้อห้ามวันเลือกตั้งที่ประชาชนต้องรู้ เพื่อหลีกเลี่ยงการผิดกฎหมายตั้งแต่ก่อนวันเลือกตั้งจนถึงวันจริง ทั้งเรื่องการหาเสียง เครื่องแต่งกาย การถ่ายภาพบัตร และข้อจำกัดอื่น ๆ ที่มีบทลงโทษหากฝ่าฝืน
ภาพจาก Andrii Yalanskyi / Shutterstock.com
การเลือกตั้งสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรและการออกเสียงประชามติในปี 2569 เป็นเหตุการณ์สำคัญทางการเมืองของประเทศไทย การใช้สิทธิอย่างถูกต้องนอกจากต้องรู้วิธีใช้บัตรเลือกตั้งทั้ง 3 ใบแล้ว (เช็กให้ชัวร์ก่อนใช้สิทธิเลือกตั้ง 2569 บัตรสีเขียว ชมพู เหลือง ต่างกันอย่างไร) ยังต้องหลีกเลี่ยงการกระทำหลายอย่างที่ถือเป็นความผิดตามกฎหมายเลือกตั้งด้วย ซึ่งมีข้อห้ามสำคัญหลัก ๆ ดังนี้
1. ผู้ไม่มีสิทธิเลือกตั้ง ห้ามลงคะแนนแทนผู้อื่น
การใช้สิทธิเลือกตั้งเป็นสิทธิส่วนบุคคลที่กฎหมายรับรองเฉพาะผู้มีสิทธิเลือกตั้งเท่านั้น ผู้ที่ไม่มีสิทธิเลือกตั้ง ไม่ว่าจะด้วยเหตุใดก็ตาม ไม่มีสิทธิลงคะแนนแทนผู้อื่น แม้จะได้รับความยินยอมจากเจ้าของสิทธิก็ตาม ถือเป็นการกระทำที่ผิดกฎหมาย
2. คนไม่มีสัญชาติไทย ห้ามมีส่วนร่วมในการหาเสียง
การหาเสียงเลือกตั้งเป็นกิจกรรมทางการเมืองที่กฎหมายอนุญาตให้เฉพาะผู้มีสัญชาติไทย และเป็นไปตามเงื่อนไขที่กำหนดไว้เท่านั้น คนที่ไม่มีสัญชาติไทย ไม่ว่าจะพำนักอาศัยอยู่ในประเทศไทยด้วยเหตุใด เช่น ทำงาน เรียน หรือพำนักชั่วคราว ไม่มีสิทธิ์เข้าร่วมกิจกรรมหาเสียงในทุกรูปแบบ
3. ห้ามเล่นหรือชักชวนเล่นพนันเกี่ยวกับผลการเลือกตั้ง
กฎหมายกำหนดชัดเจนว่า การนำผลการเลือกตั้งหรือการออกเสียงประชามติมาใช้เป็นเงื่อนไขในการพนัน ถือเป็นการกระทำที่ผิดกฎหมาย ไม่ว่าจะเป็นการทายผลว่าใครจะชนะ จำนวน สส. ที่พรรคการเมืองจะได้ หรือผลประชามติว่าจะ “เห็นชอบ” หรือ “ไม่เห็นชอบ” ล้วนเข้าข่ายการพนันทั้งสิ้น
4. ห้ามหาเสียงก่อนและในวันเลือกตั้ง
ตั้งแต่เวลาที่กฎหมายกำหนด (18.00 น. ของวันก่อนวันเลือกตั้ง 7 กุมภาพันธ์ 2569) จนถึงปิดหีบเลือกตั้ง (8 กุมภาพันธ์ 2569) ห้ามทุกรูปแบบของการหาเสียง รวมถึงปราศรัย แจกเอกสาร ป้ายหาเสียง การโพสต์ข้อความชวนเชื่อ และใช้อุปกรณ์ที่มีโลโก้พรรคหรือโลโก้ผู้สมัครในบริเวณสถานที่เลือกตั้ง
5. ห้ามซื้อ-ขายเสียง หรือให้สิ่งจูงใจ
การซื้อเสียงหรือให้ผลประโยชน์เพื่อจูงใจให้ลงคะแนนให้พรรคหรือผู้สมัครใด ๆ ถือเป็นความผิดร้ายแรง มีทั้งโทษจำคุก ปรับ และอาจถูกเพิกถอนสิทธิเลือกตั้ง
ภาพจาก BlazingDesigns / Shutterstock.com
6. ห้ามจำหน่ายหรือขายเครื่องดื่มแอลกอฮอล์
ตั้งแต่ช่วงเย็นก่อนวันเลือกตั้ง ถึงเวลาที่กำหนดของวันจริงของวันเลือกตั้งและวันออกเสียงประชามติ (7 กุมภาพันธ์ 2569 เวลา 18.00 น. - 8 กุมภาพันธ์ 2569 เวลา 18.00 น.) ห้ามจำหน่าย แจก หรือจัดเลี้ยงเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ในพื้นที่ใกล้กับเขตเลือกตั้ง เพื่อไม่ให้เกิดความผิดกฎหมายเลือกตั้งตามมาตรา 147
7. ห้ามดำเนินการก่อกวนหรือชักชวน
การจัดหารถหรือเกณฑ์คนไปใช้สิทธิเลือกตั้งเพื่อจูงใจหรือชี้นำถือเป็นการกระทำผิด รวมถึงการกีดขวางผู้อื่นไม่ให้ไปใช้สิทธิเลือกตั้ง
8. ห้ามสวมใส่สัญลักษณ์หรือเครื่องแต่งกายของพรรค
ในบริเวณสถานที่เลือกตั้งและช่วงเวลาที่ห้ามหาเสียง ห้ามสวมเสื้อหรือเครื่องประดับใด ๆ ที่มีโลโก้ หมายเลข หรือข้อความของพรรคการเมือง เพราะอาจถือเป็นการหาเสียงผิดกฎหมาย
9. ห้ามใช้บัตรอื่นที่ไม่ใช่บัตรเลือกตั้งเพื่อออกเสียงลงคะแนน
การใช้บัตรที่ไม่ถูกต้อง หรือบัตรที่ไม่ได้รับจากหน่วยเลือกตั้ง อาจเข้าข่ายการทุจริตการเลือกตั้ง เนื่องจากเป็นการฝ่าฝืนขั้นตอนที่กฎหมายกำหนด และอาจส่งผลให้บัตรดังกล่าวถูกวินิจฉัยว่าเป็นบัตรเสีย ไม่สามารถนับคะแนนได้
ภาพจาก PeopleImages / Shutterstock.com
10. ห้ามเผยแพร่ผลสำรวจหรือผลโพล
ตั้งแต่ก่อนวันเลือกตั้งจนถึงเวลาปิดหีบคะแนน การเผยแพร่ผลสำรวจความคิดเห็นหรือโพลที่อาจมีผลต่อการตัดสินใจของผู้มีสิทธิเลือกตั้งถือว่าเป็นความผิด
11. ห้ามจัดการหรือทำลายบัตรลงคะแนน
ห้ามทำลาย ทำให้บัตรชำรุด แก้ไขบัตร หรือนำบัตรออกนอกหน่วยเลือกตั้ง รวมถึงห้ามทำเครื่องหมายอื่นใดนอกจากเครื่องหมายตามกฎหมาย (เช่น กากบาทในช่องเลือกตั้ง) เพราะจะทำให้บัตรเสียและผิดกฎหมาย
12. ห้ามถ่ายภาพหรือโฆษณาคะแนนของตนเอง
ไม่อนุญาตให้ถ่ายภาพบัตรลงคะแนนที่ทำเครื่องหมายแล้ว หรือแสดงให้คนอื่นเห็นว่าลงคะแนนให้ใครบ้าง เพื่อคุ้มครองความลับของผู้ลงคะแนนเสียง
ก่อนเข้าไปใช้สิทธิเลือกตั้งและออกเสียงประชามติในวันที่ 8 กุมภาพันธ์ 2569 ผู้มีสิทธิเลือกตั้งควรทำความเข้าใจข้อห้ามวันเลือกตั้งที่กฎหมายกำหนด อาทิ ห้ามหาเสียงในวันเลือกตั้ง ห้ามถ่ายภาพบัตรลงคะแนน ห้ามจำหน่ายหรือดื่มสุรา และห้ามสวมใส่เสื้อผ้าหรือสัญลักษณ์ของพรรคการเมือง การปฏิบัติตามข้อห้ามวันเลือกตั้งเหล่านี้ไม่เพียงช่วยหลีกเลี่ยงการกระทำผิดกฎหมาย แต่ยังเป็นการปกป้องสิทธิของตนเอง ทำให้การเลือกตั้งและออกเสียงประชามติเป็นไปอย่างเรียบร้อย โปร่งใส และช่วยให้ทุกคนใช้สิทธิได้อย่างอิสระ มั่นใจในกระบวนการประชาธิปไตยของประเทศ
