นักวิชาการ วิเคราะห์เหตุน้ำท่วมเนปาล มวลน้ำใหญ่ แรง ต่างจากน้ำป่าทั่วไป คล้ายเขื่อนแตก อาจเกิดได้จากอะไร ชี้ถึงธารน้ำแข็งถล่ม
จากเหตุการณ์น้ำท่วมเนปาล มหันตภัยใหญ่ที่มีผู้เสียชีวิตแล้วกว่า 157 ราย และสูญหายกว่า 403 ราย ส่วนใหญ่เป็นนักท่องเที่ยวและกลุ่มผู้แสวงบุญ โดยพบว่าหลังธารน้ำแข็งถล่มลงแม่น้ำ กระแสน้ำและดินโคลนได้ทะลักท่วมพื้นที่ริมภูเขา จนหลายหมู่บ้านถูกซัดหาย สะพานขาด ถนนและระบบสาธารณูปโภคได้รับความเสียหายหนักนั้น
ล่าสุด (26 สิงหาคม 2569) รศ.ดร.สุทธิศักดิ์ ศรลัมพ์ หัวหน้าศูนย์วิจัยและพัฒนาวิศวกรรมปฐพีและฐานราก มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ ได้โพสต์เฟซบุ๊ก Suttisak Soralump วิเคราะห์ถึงเหตุการณ์น้ำหลากขนาดใหญ่ที่เนปาล-ธิเบต ในครั้งนี้
โดยระบุว่า การเเตกของ Glacier lake ที่เกิดจาก Landslide Dam จาก Ice-rock avalanche หรือการยุบตัวของธารน้ำเเข็งอย่างฉับพลัน, จีน-เนปาล 2026
ภาพจาก XINHUA
กรณีน้ำหลากขนาดใหญ่ที่เกิดที่ ทิเบต-เนปาล
1. ดูจากลักษณะมวลน้ำ ปริมาณน้ำ โดยเฉพาะ มวลน้ำระลอกเเรกที่สูง เป็นมวลใหญ่ เเรงเเละเร็ว ลักษณะไม่เหมือนน้ำป่าไหลหลากทั่วไป
2. ลักษณะการไหลของน้ำเหมือนเขื่อนเเตก !!
3. เเต่ถ้าไม่มีเขื่อนที่ไหนเเตก ที่เป็นไปได้คือการเเตกของเขื่อนหรือทะเลสาบธรรมชาติหรือการถล่มของธารน้ำเเข็ง หรือที่เเย่ที่สุดคือทั้งหมดประกอบกัน
4. Landslide dam คือเขื่อนธรรมชาติที่เกิดจากการถล่มของภูเขาจากฝนตกหนักหรือจากเเผ่นดินไหว โดยถล่มลงมาปิดร่องเขาตัว V เเละมีลำน้ำไหลอยู่ ในกรณีนี้เนื่องจากภูเขาด้านบนเป็นธารน้ำเเข็งสูงชันจึงเป็นไปได้ว่าเกิดการถล่มลงมาขวางร่องเขาที่อยู่ใต้ธารน้ำเเข็ง โดยมวลดินที่ถล่มนี้จะเป็นส่วนผสมของ ดิน หิน น้ำ เเละน้ำเเข็ง
5. มวลดินถล่มไหลลงมาปิดกั้นลำน้ำ กลายเป็นเขื่อนธรรมชาติที่เรียกว่า "Landslide Dam"
ภาพจาก XINHUA
6. น้ำในลำธารที่เคยไหลได้ปกติก็ถูก Block เเละเริ่มสะสมตัว กลายเป็นเเอ่งน้ำขนาดใหญ่ (Landslide lake) กรณีที่เขื่อนนี้อยู่ด้านล่างของธารน้ำเเข็ง ก็จะรับน้ำที่ละลายลงมาจากธารน้ำเเข็ง สะสมตัวกลายเป็นเเอ่งน้ำขนาดใหญ่ที่เรียกว่า Glacier lake หรือทะเลสาบธารน้ำเเข็ง
7. เเต่เขื่อนธรรมชาติที่เกิดจากดินถล่มนี้ ไม่มีความเเข็งเเรงเหมือนเขื่อนทางวิศวกรรมที่สร้างโดยมนุษย์ ไม่มีระบบกรอง ไม่ได้บดอัด ไม่มีอาคารระบายน้ำล้น
8. Landslide dam นี้เมื่อสะสมน้ำเป็นปริมาณมากอาจจะเริ่มล้น หรือ รั่ว เกิดพฤติกรรมเหมือนเขื่อนเเตก ไม่มีการเตือนได้ล่วงหน้า เเละอาจจะอยู่บนภูเขาที่ห่างไกล สูง ที่สำคัญคือ อาจจะไม่ได้มีตำเเหน่งเดียว เเต่อาจจะมีหลาย ๆ เขื่อนเเบบนี้ตามเเนวร่องเขาเดียวกัน
ภาพจาก XINHUA
9. เมื่อ Landslide dam เเตก จะปล่อยมวลน้ำที่สะสมมหาศาลออกมา เเละในหลายกรณีคือเเตกเเบบพัดพาทั้งมวลที่ขวางอยู่ออกไป ทำให้เกิดมวลน้ำขนาดใหญ่ สูง พลังงานมากเพราะไหลจากที่สูง ลงมาทำลายล้างทุกสิ่ง หรืออาจจะเกิดการพิบัติต่อเนื่องสะสมของเขื่อนธรรมชาตินี้หลายๆตัวตามเเนวลำน้ำเดียวกันสะสมเป็นมวลน้ำใหญ่ขึ้นเรื่อย ๆ (Cascade failure)
10. ปัจจัยกระตุ้นอีกประการที่เป็นไปได้คือการเกิดการถล่มอย่างฉับพลันของธารน้ำเเข็ง (Glacier) หรือ มวลหินธารน้ำเเข็ง (ice-rock avalanche) ไหลลงมาใน Landslide lake หรือ Glacier lake นี้ ทำให้เกิดคลื่นมวลน้ำขนาดใหญ่ไหลข้ามเเละพังทลาย Landslide dam นี้ ปลดปล่อยมวลน้ำในทะเลสาบธารน้ำเเข็งให้ทะลักออกมา (Glacier lake outburst flood, GLOF)
ภาพจาก XINHUA
11. เนื่องจากการพิบัติทั้งหมดที่เกิดขึ้นเกิดในระดับความสูงที่สูงมาก ดังนั้นการไหลลงมาของน้ำก็จะเพิ่มความเร็ว เเรง มาก ๆ ยิ่งขึ้นเมื่อลงมาในพื้นที่ด้านล่าง
12. ปกติเเล้วในพื้นที่ภูเขาเช่นนี้ เมื่อเกิด Landslide dam จากเเผ่นดินไหวขนาดใหญ่ จะต้องไประเบิด ไป Clear ไม่ให้มีการสะสมของน้ำจนกลายเป็นอ่างเก็บน้ำขนาดใหญ่ เเต่ถ้าอยู่สูงมาก ๆ ก็ลำบากที่จะไปดำเนินการ
13. การเเตกของ Landslide dam หรือ landslide lake จะเกิดตอนไหนก็ได้ เเม้กระทั่งวันที่เเดดจ้า ฝนไม่ตก จึงเรียกการพิบัติเเบบนี้ว่า "Sunny day failure"
