วันศารทวิษุวัต 2569 กลางวันยาวเท่ากลางคืน ตรงกับวันที่ 23 กันยายน

23 กันยายน 2569 วันศารทวิษุวัต ช่วงเวลากลางวันและกลางคืนยาวนานเท่ากัน นับเป็นวันเริ่มต้นสู่ฤดูใบไม้ร่วงของประเทศทางซีกโลกเหนือ และเริ่มต้นสู่ฤดูใบไม้ผลิของประเทศในซีกโลกใต้

วันศารทวิษุวัต ปี 2569

สถาบันวิจัยดาราศาสตร์แห่งชาติ (องค์การมหาชน) กระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม (อว.) เผย 23 กันยายน 2569 วันศารทวิษุวัต (Autumnal Equinox) ช่วงเวลากลางวันและกลางคืนยาวนานเท่ากัน นับเป็นวันเริ่มต้นสู่ฤดูใบไม้ร่วงของประเทศทางซีกโลกเหนือ และเริ่มต้นสู่ฤดูใบไม้ผลิของประเทศในซีกโลกใต้

วันศารทวิษุวัต หมายถึงอะไร

นายศุภฤกษ์ คฤหานนท์ ผู้อำนวยการศูนย์บริการวิชาการและสื่อสารทางดาราศาสตร์ สดร. เผยว่า ในวันที่ 23 กันยายน 2569 เป็นวัน ศารทวิษุวัต (สา-ระ-ทะ-วิ-สุ-วัด) (Autumnal Equinox) ดวงอาทิตย์จะเคลื่อนมาอยู่ในตำแหน่งตั้งฉากกับเส้นศูนย์สูตรของโลก ทำให้ดวงอาทิตย์ขึ้นจากขอบฟ้าทางทิศตะวันออก และตกลับขอบฟ้าทางทิศตะวันตกพอดี ส่งผลให้มีช่วงเวลากลางวันและกลางคืนยาวนานเท่ากัน

นับเป็นวันเริ่มต้นสู่ฤดูใบไม้ร่วงของประเทศทางซีกโลกเหนือ เช่น แถบยุโรป อเมริกาเหนือ แอฟริกาตอนเหนือ และบางพื้นที่ของเอเชีย ขณะที่ประเทศทางซีกโลกใต้จะเริ่มต้นเข้าสู่ฤดูใบไม้ผลิ เช่น ออสเตรเลีย นิวซีแลนด์ แอฟริกาตอนใต้ ทวีปอเมริกาใต้บางส่วน และหมู่เกาะในมหาสมุทรแปซิฟิกใต้

ทั้งนี้ คำว่า Equinox (อิ-ควิ-นอกซ์) มีรากศัพท์มาจากภาษาละติน 2 คำ คือ aequus แปลว่า เท่ากัน และ nox แปลว่า กลางคืน ดังนั้น จึงแปลรวมกันว่า กลางวันยาวนานเท่ากับกลางคืน ซึ่งตรงกับคำว่า วิษุวัต แปลว่า จุดราตรีเสมอภาค จะเกิดขึ้นเพียงปีละ 2 ครั้ง ได้แก่

ช่วงเริ่มต้นของฤดูใบไม้ผลิ เรียกว่า Vernal Equinox (วสันตวิษุวัต [วะ-สัน-ตะ-วิ-สุ- วัด])
ช่วงเริ่มต้นของฤดูใบไม้ร่วง เรียกว่า Autumnal Equinox (ศารทวิษุวัต)

"แม้ช่วงเวลาที่ดวงอาทิตย์ขึ้นและตกในวันดังกล่าวปรากฏไม่เท่ากัน แต่การกำหนดปรากฏารณ์นั้น จะนิยามจาก “ดวงอาทิตย์ขึ้น-ตก” โดยอ้างอิงจากตำแหน่ง ขอบบนของดวงอาทิตย์ ที่สัมผัสกับเส้นขอบฟ้า (ไม่ใช่จุดกึ่งกลางของดวงอาทิตย์) กล่าวคือ เวลาดวงอาทิตย์ขึ้นจะนับเมื่อขอบบนของดวงอาทิตย์ปรากฏเหนือเส้นขอบฟ้า ขณะที่เวลาดวงอาทิตย์ตกจะนับเมื่อขอบบนของดวงอาทิตย์ลับเส้นขอบฟ้าไป ดังนั้นช่วงเวลาที่ดวงอาทิตย์ปรากฏอยู่เหนือขอบฟ้าจึงยาวกว่า 12 ชั่วโมงเล็กน้อยในหลายพื้นที่ แม้จะเป็นช่วงวิษุวัตก็ตาม" นายศุภฤกษ์ กล่าวเพิ่มเติม

อย่างไรก็ตาม ช่วงเวลากลางวันและกลางคืนของแต่ละพื้นที่บนโลกอาจไม่ได้ยาว 12 ชั่วโมงพอดี แต่หากพิจารณาจากตำแหน่งจุดกึ่งกลางของดวงอาทิตย์ และไม่รวมผลจากการหักเหของแสงในชั้นบรรยากาศ ช่วงเวลากลางวันและกลางคืนจะใกล้เคียงกัน คือประมาณ 12 ชั่วโมง

วันศารทวิษุวัต ในประเทศไทย

สำหรับประเทศไทย วันศารทวิษุวัต ดวงอาทิตย์ขึ้นเวลาประมาณ 06.07 น. และจะตกลับขอบฟ้าเวลาประมาณ 18.13 น. (เวลา ณ กรุงเทพมหานคร) ซึ่งจะยังคงอยู่ในฤดูฝน ตามหลักการแบ่งฤดูกาลของไทยโดยพิจารณาจากลักษณะลมฟ้าอากาศเป็นหลัก

การที่แกนโลกเอียงทำมุม 23.5 องศา กับแนวตั้งฉากกับระนาบโคจรของโลกรอบดวงอาทิตย์ ทำให้พื้นที่ต่าง ๆ ทั่วโลกได้รับแสงอาทิตย์ในปริมาณไม่เท่ากัน ส่งผลให้มีอุณหภูมิต่างกัน รวมถึงระยะเวลากลางวันและกลางคืนก็ต่างกันด้วย และด้วยเหตุนี้ทำให้เกิดฤดูกาลต่าง ๆ ขึ้นบนโลก

หลังจากวันศารทวิษุวัต ดวงอาทิตย์จะขึ้นและตกค่อนไปทางทิศใต้มากขึ้นเรื่อย ๆ สำหรับประเทศไทย ช่วงเวลากลางวันจะค่อย ๆ สั้นลง ส่วนกลางคืนจะยาวขึ้นจนถึง “วันเหมายัน” (Winter Solstice) ในวันที่ 22 ธันวาคม 2569 ซึ่งเป็นวันที่ช่วงเวลากลางคืนยาวนานที่สุดในรอบปีของซีกโลกเหนือ และเริ่มเข้าสู่ฤดูหนาว ขณะที่ซีกโลกใต้จะมีช่วงเวลากลางวันยาวนานที่สุดและเริ่มเข้าสู่ฤดูร้อน

หมายเหตุ : ข้อมูลอาจมีการเปลี่ยนแปลงกรุณาตรวจสอบอีกครั้ง

บทความ ดาราศาสตร์ สถานที่ดูดาว อื่น ๆ ที่น่าสนใจ

ขอบคุณข้อมูลและภาพจาก : narit.or.th และเฟซบุ๊ก NARIT สถาบันวิจัยดาราศาสตร์แห่งชาติ